siêu hình là:

-Nhìn nhận sự vật bằng một tư duy cứng nhắc, máy móc.

-Xem xét sự vật trong trạng thái biệt lập tách rời với các sự vật khác; xem xét sự vật trong trạng thái không vận động, không biến đổi.

-Sự vật hoặc tồn tại hoặc không tồn tại; hoặc là thế này hoặc là thế khác chứ không thể vừa là thế này vừa là thế khác

biện chứng là:

-Nhìn nhận sự việc với một tư duy mềm dẻo, linh hoạt.

-Xem xét sự vật trong trạng thái quan hệ qua lại, ràng buộc lẫn nhau với các sự vật khác xung quanh; xem xét sự vật trong trạng thái vận động, biến đổi không ngừng của nó

-Một sự vật vừa là thế này vừa là thế kia, "vừa là … vừa là";vừa là nó lại vừa không phải là nó

Biện chứng: là phương pháp xem xét những sự vật hiện tượng và những phản ánh của chúng vào tư duy

 Siêu hình: là phương pháp xem xét sự vật trong trạng thái đứng im, không vận động, tách rời cô lập và tách biệt nhau.