- thế giới quan duy vật cho rằng giữa vật chất và ý thức thì vật chất là cái có trước, cái quyết định ý thức; thế giới vật chất tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con người; không do ai sáng tạo ra và không ai có thể tiêu diệt đc.

- thế giới quan duy tâm cho rằng ý thức là cái có trước, là cái sản sinh ra giới tự nhiên

- phương pháp luận là học thuyết về phương pháp nhận thức khoa học và cải tạo thế giới bao gồm một hệ thống các quan điểm chỉ đạo, tìm tòi, xây dựng, lựa chọn và  vận dụng phương pháp cụ thể

- thế giới quan duy tâm thường là chỗ dựa về lí luận cho các lực lượng xh lỗi thời, kìm hãm sự phát triển của xã hội. vì các quan điểm của thế giới quan duy tâm thường hướng về những cái không có thực, những chi tiết hoang đg, kì ảo. Các quan điểm ấy thường là những quan điểm hủ tục, lạc hậu; nó làm cho con người không tiếp thu đc vs khoa hc- kĩ thuật; làm cho con người trở nên mê tín, ...