Câu chuyện của dịch bệnh đã và đang đặt ra những thách thức rất lớn đối với quốc gia, toàn xã hội, trong đó có ngành Giáo dục và Đào tạo (GDĐT). Nhưng thực tế đã chứng minh, với sự tâm huyết, trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, sự cố gắng, nỗ lực của các em học sinh, sinh viên, toàn ngành Giáo dục đã hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng. Tất cả đã đi qua mùa dịch bằng sự sáng tạo không ngừng.

Những câu chuyện mà chúng tôi đã kể trong các bài viết trước chính là minh chứng sinh động cho một giai đoạn chưa từng có trong lịch sử Giáo dục nước nhà. Một năm học có đến 35.000 học sinh, sinh viên, giáo viên mắc COVID-19; nhiều giáo viên vừa tham gia dạy học, vừa phòng chống dịch; nhiều gia đình mất đi người thân vì dịch bệnh… nhưng luôn nỗ lực dành những điều tốt đẹp nhất cho con em, để việc học của các em không bị gián đoạn.

Một số kết quả nổi bật về giáo dục đào tạo trong năm học 2020-2021 đã được Quốc hội, Chính phủ ghi nhận, bạn bè thế giới khen ngợi. Các phương pháp, hình thức giáo dục mới được thầy cô, nhà trường sáng tạo, linh hoạt, nhất là trong dạy học trực tuyến, góp phần tạo tiền đề thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ trong ngành Giáo dục. Các trường đại học phát huy vai trò là trung tâm đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh việc nghiên cứu, công bố nhiều sản phẩm khoa học phục vụ hiệu quả cho công tác phòng chống dịch.

Đặc biệt trong khó khăn, nhưng với sự vào cuộc, chung tay của cả hệ thống chính trị, các địa phương và toàn ngành Giáo dục, chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã được triển khai một cách linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả và minh bạch.

Lứa học sinh lớp 1 đầu tiên đã có một năm học trải nghiệm với chương trình giáo dục phổ thông mới. Những bỡ ngỡ, lo lắng ban đầu qua đi và thu về nhiều trái ngọt. Học sinh nhanh đọc thông viết thạo và tự tin hơn các khóa học trước. Chương trình giáo dục phổ thông mới đã giúp giáo viên được chủ động, sáng tạo, học sinh được phát triển phẩm chất, năng lực.

Có được thành công này là nhờ sự quan tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ đối với sự nghiệp giáo dục đào tạo.  Khi chủ trương đúng, cách làm khoa học, cùng sự quyết tâm, nỗ lực cao của toàn ngành Giáo dục, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục từng bước mang lại hiệu quả.

Ngày 5.9.2021, trong không khí Ngày hội toàn dân đưa trẻ đến trường, giáo viên, học sinh và các bậc phụ huynh đã trải nghiệm một lễ khai giảng chưa từng có trong lịch sử ngành Giáo dục – lễ khai giảng thời giãn cách.

Hầu hết các địa phương đều tổ chức khai giảng theo hình thức trực tuyến, trang trọng và ý nghĩa, nhưng ai cũng có chung cảm giác thèm được nghe âm thanh của tiếng trống khai trường, được “tay bắt mặt mừng” gặp lại bạn bè, thầy cô sau những tháng hè xa cách… Nhưng ai cũng hiểu, dịch bệnh chưa cho phép chúng ta làm những điều vốn đã rất quen thuộc trong mỗi dịp tựu trường.

Gác lại những bộn bề, lo toan ấy, lấy những kết quả của năm học cũ làm động lực, hàng triệu học sinh, giáo viên trên cả nước đã bắt đầu năm học mới với tinh thần chủ động, linh hoạt, sáng tạo.

“Linh hoạt”, “thích ứng”, “giảm thiểu tổn thương”… cũng là những “từ khóa” được Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh khi đề cập nhiệm vụ năm học mới 2021 - 2022.

Theo Bộ trưởng, nếu dịch bệnh được kiểm soát, các ngành kinh tế có thể sớm khắc phục nhưng giáo dục khi bị tổn thương, phải cần một thời gian dài để khắc phục và điều đó sẽ ảnh hưởng đến một số lứa học sinh. Bởi thế cần phải biến thách thức, nguy cơ thành cơ hội để thích ứng, thay đổi và giảm thiểu tiêu cực.

Các giải pháp để thực hiện điều này là tăng tính chủ động, linh hoạt, không chỉ ở cấp sở, cấp phòng mà ở mỗi nhà trường, tổ chuyên môn và mỗi giáo viên. Cần tận dụng “thời gian vàng” khi dịch bệnh tạm kiểm soát để tranh thủ cơ hội dạy học trực tiếp, nhất là đối với học sinh tiểu học.

Những ngày qua, để chuẩn bị cho năm học mới được dự báo có nhiều khó khăn và thách thức do dịch COVID-19 gây ra, mỗi nhà trường, mỗi thầy cô giáo đã chủ động xây dựng các kịch bản để chuyển đổi, thích ứng với dịch bệnh.

Các nhà giáo đã say mê, tìm tòi những công nghệ mới, phương pháp mới để những giờ học trực tuyến của mình thêm sinh động, lôi cuốn, thu hẹp khoảng cách về không gian giữa thầy và trò.  Với các thầy cô, đây là năm học của quyết tâm đổi mới, của nỗ lực để tiếp tục hoàn thành mục tiêu đảm bảo chất lượng dạy học và an toàn sức khỏe cho học sinh.

Ngoài việc duy trì dạy và học, luôn sẵn sàng thay đổi và chủ động thích ứng trong mọi hoàn cảnh, thời gian qua, mỗi nhà giáo cũng là tấm gương sáng về nhân cách để học trò nỗ lực, cố gắng.

Tại TPHCM, với hàng nghìn học sinh, giáo viên đang là F0, năm học mới có rất nhiều khó khăn, thách thức, nhưng thầy và trò các trường đều nỗ lực để bắt đầu những tiết học online đầu tiên của năm học vào ngày 6.9. Người khỏe mạnh làm thay công việc của người đang chiến đấu với bệnh tật, người này truyền động lực cho người kia để “giữ lửa” các bục giảng online, để việc học không bị “đứt gãy”.

Trong chặng đường đổi mới, năm học 2021-2022 được xem là dấu mốc đặc biệt của ngành Giáo dục - năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, với yêu cầu tạo đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, để thực hiện mục tiêu đưa đất nước phát triển phồn vinh, thịnh vượng.

Trên cơ sở nhận thức giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, Đảng nhấn mạnh cần phải tạo được sự “đột phá” trong Giáo dục, để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và trọng dụng nhân tài. Bởi chính giáo dục là sứ mệnh phát triển của dân tộc, là hiện nay và tương lai của đất nước.

Cùng với công cuộc đổi mới đất nước, ngành Giáo dục và Đào tạo đã và đang đổi mới để đáp ứng nhu cầu phát triển, cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Nhưng yêu cầu thực tiễn đòi hỏi ngành cần có những đột phá hơn nữa, đặc biệt trong việc nâng cao chất lượng, gắn đào tạo với thực tiễn, gắn học với hành.

Nhận thức và kế thừa quan điểm “Giáo dục và Đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân”, “đầu tư cho giáo dục là đầu tư để phát triển bền vững”, kể từ khi nhậm chức, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có các cuộc làm việc với Bộ GDĐT.  Thủ tướng nhắc đến "ba tiêu chí thật" cũng là ba khâu đột phá mà Bộ GDĐT cần phải giải quyết, từng bước đưa nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống, đó là: “Học thật, thi thật, nhân tài thật”.

Trong đó, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh đến yếu tố con người là "nhân tài thật" - yếu tố quyết định cho sự thành bại của sự nghiệp giáo dục và sự phát triển của đất nước. Để thực hiện được các yêu cầu này, Thủ tướng cho rằng, ngành Giáo dục cần quán triệt quan điểm: Lấy học sinh là trung tâm, nhà trường là nền tảng, thầy cô là động lực truyền cảm hứng.

Trước một năm học mới dự báo còn khó khăn bộn bề, trước những yêu cầu của đổi mới, nhiệm vụ của ngành Giáo dục dù nặng nề nhưng rất vinh quang. Đặc biệt, tinh thần quyết tâm đổi mới vì một nền Giáo dục “thực học, thực nghiệp”, hướng đến mục tiêu “học thật, thi thật, nhân tài thật” như chỉ đạo và kỳ vọng của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, đang được toàn ngành Giáo dục lan tỏa. 

Theo các giáo viên, nền Giáo dục thực học, thực nghiệp là hướng đến việc dạy và học thực chất; kết quả thi, kiểm tra phản ánh đúng, thực chất chất lượng giáo dục. Người học là chủ thể trung tâm của quá trình giáo dục, sau khi tốt nghiệp có đủ năng lực và phẩm chất cần thiết để sống và làm việc. Thực học, thực nghiệp đối lập với hư học, hư danh, bệnh thành tích, với việc chạy điểm, chạy bằng cấp mà dư luận xã hội bức xúc, lên án.

Để thực hiện được những điều này, ngoài việc gỡ “nút thắt” về mặt chính sách, đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực của người học, thì rất cần sự chủ động, tích cực đổi mới, sáng tạo của mỗi giáo viên - khâu then chốt, quyết định thành công của đổi mới giáo dục.

Ngoài ra, theo bà Tăng Thị Ngọc Mai - Phó Giám đốc Sở GDĐT Trà Vinh, việc nỗ lực triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, trong năm học này thực hiện với lớp 2 và lớp 6, sẽ là bước khởi đầu quan trọng, để hướng đến một nền Giáo dục thực học, thực nghiệp.

Thực hiện đổi mới trong hoàn cảnh thuận lợi đã khó, trong bối cảnh dịch bệnh phức tạp càng khó trăm bề. Đặc biệt, cái mới, nhất là trong giáo dục, không phải lúc nào cũng diễn ra một cách dễ dàng, vì liên quan đến mọi người, mọi nhà, trong khi xã hội kỳ vọng ở giáo dục rất lớn. Vậy nên rất cần sự đồng thuận của xã hội, sự đồng hành của phụ huynh và sự kiên  trì vào mục tiêu đổi mới của giáo viên và học sinh trên cả nước. 

Chúc bạn học tốt