Tâm trạng của lão Hạc trước khi bán chó: Yêu thương gọi là "cậu Vàng' một cách thân mật. Đặc biệt lão hay nựng yêu, lão ăn gì thì cho nó ăn thứ đó. Vì con chó là kỉ vật của con trai lão để lại, nó là vật gợi nhớ về đứa con trai tha hương cầu thực.

     Sau khi bán chó " Lão cười như mếu và đôi mắt ầng ậng nước..." " Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão nghẹo về một bên và lão hu hu khóc như một đứa con nít." Cho thấy tâm trạng day dứt, ân hận vì lão yêu quý nó mà lại đi bán nó, lại đánh lừa nó. Một người nông dân hiền lành, nhân hậu đang bị dày vò trong tâm hồn.  Và cuối cùng lão chọn cái chết đâu đớn như một con chó để tạ lỗi với cậu Vàng và để chừng phạt mình. Và cái chết ấy còn để giữ mảnh vườn cho con, để bảo vệ nhân phẩm và vì không cfon con đường sống. Đồng thời tố cáo xã hội PK đã đẩy người nông dân vào con đường cùng của cuộc sống. Nhưng người đọc nhớ mãi một lão Hạc giàu tình yêu thương con, yêu quý con vật, giàu đức hi sinh và lòng tự trọng. Chết trong còn hơn sống nhục.