1. Bố cục của văn bản

   a. Những nội dung trong đơn cần được sắp xếp theo trật tự. Không thể tùy thích ghi mà phải theo thứ tự.

   b. Khi xây dựng văn bản cần quan tâm đến bố cục vì việc xây dựng bố cục thể hiện sự rành mạch, rõ ràng trong suy nghĩ, trong cách sắp xếp của người viết, giúp tạo hiệu quả trong giao tiếp.

   2. Những yêu cầu về bố cục trong văn bản

   a. Hai câu chuyện đã cho chưa có bố cục.

   b. Sự bất hợp lí trong cách kể : Nội dung của câu chuyện không theo một trình tự nào cả, thiếu mạch lạc. Ở VB (1), khi đang kể việc ếch đã lên bờ, lại kể sang chuyện ếch sống trong giếng, rồi lại kể chuyện ếch ra ngoài giếng,... Ở VB (2), lí do khoe được áo lại được kể sau, cách kể không được hấp dẫn.

   c. Bố cục hai câu chuyện nên được sắp xếp :

   - VB (1) : ếch sống trong giếng → thấy trời bé tí → oai với bọn cua ốc → trời mưa, ra ngoài → quen thói nhâng nháo → bị trâu giẫm bẹp.

   - VB (2) : Ở đoạn 2, nói về lí do trước khi về sự việc khoe được áo mới.

   3. Các phần của bố cục

   a. Nhiệm vụ các phần :

Các phần trong bàiVăn bản miêu tảVăn bản tự sựMở BàiGiới thiệu cảnh được miêu tảGiới thiệu chung về sự việcThân Bàitả chi tiết cảnh vật, đối tượngkể diễn biến sự việcKết Bàithường nêu cảm nghĩkể lại kết cục sự việc

   b. Nên phân biệt nhiệm vụ của mỗi phần. Vì chúng giúp tạo sự rành mạch, rõ ràng, tránh được lộn xộn.

   c. Nói như vậy là không đúng. Vì mỗi phần có nhiệm vụ riêng, các phần có liên quan chặt chẽ, nhưng cũng độc lập, không giống nhau.

   d. Không thể đồng ý với ý kiến của bạn đó. Vì mỗi phần có chức năng và nhiệm vụ riêng, đều quan trọng như nhau.

Luyện tập

Câu 1 (trang 30 sgk Ngữ Văn 7 Tập 1):

   Những ví dụ :

   - Câu chuyện Lợn cưới áo mới và Ếch ngồi đáy giếng được dẫn phần I.

   - Trong thực tế : Kể chuyện em đi học muộn :

       + Đoạn văn chưa có bố cục rõ ràng : "Em đi học bằng xe đạp. Mọi người đi sát nhau, em vô tình bị ngã. Ngày hôm qua em đã đến trường muộn. Đường thì rất đông, xe cộ nhiều. Vì thế em bị muộn học."

   → Đoạn văn đã sửa lại : "Ngày hôm qua em đã đến trường muộn. Đường thì rất đông, xe cộ nhiều. Em đi học bằng xe đạp. Mọi người đi sát nhau, em vô tình bị ngã. Vì thế em bị muộn học."

Câu 2 (trang 30 sgk Ngữ Văn 7 Tập 1):

   Bố cục của truyện "Cuộc chia tay của những con búp bê" :

   - Mở bài : Cảnh hai anh em chia đồ chơi (hiện tại)

   - Thân bài : trở lại quá khứ - chia tay lớp học.

   - Kết bài : hai anh em chia tay nhau (hiện tại)

   * Bố cục này khá rành mạch và hợp lí. Một cách khác, có thể kể theo trình tự thời gian quá khứ đến hiện tại,...

Câu 3 (trang 30 sgk Ngữ Văn 7 Tập 1):

   Bố cục khá rành mạch, nhưng chưa hoàn toàn hợp lí. Ở Mở bài, nên thêm phần giới thiệu họ tên, đề tài báo cáo sau lời chào. Thân bài nên bỏ phần (4). Kết bài nên trình bày khái quát những nội dung vừa nói và gợi mở định hướng.

I. Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản

1. Bố cục của văn bản

a, Nội dung trong đơn cần sắp xếp theo trật tự nhất định, không thể tùy thích muốn ghi nội dung nào trước cũng được.

- Không thể viết lí do em xin vào Đội trước rồi mới khai họ tên, địa chỉ

- Cũng như không thể hứa tiếp tục phấn đấu rồi mới nêu lí do vào Đội -> không đúng trình tự, quy trình về viết đơn

b, Khi xây dựng văn bản, ta phải quan tâm đến bố cục vì có như vậy, văn bản mới có trình tự hợp lí, giúp ta đạt được mục đích giao tiếp

2. Những yêu cầu về bố cục trong văn bản

- Hai câu chuyện trong SGK tr. 29 có bố cục không hợp lí. Các sự việc được kể không theo trình tự, không thể hiện rõ mục đích giáo huấn và gây cười

- Cách kể chuyện ở (1) bất hợp lí ở chỗ: sự việc quen ngồi đáy giếng tạo cho ếch tính chủ quan, coi trời bằng vung kể sau sự việc nó ra ngoài giếng.

+ Câu chuyện không liên quan tới việc “con trâu trở thành bạn của nhà nông”

- Câu chuyện (2) không làm rõ được tính cách của hai người:

     + Anh chàng nào cũng cố khoe phần mình, không thèm chú ý đến người khác

     + Mặt khác câu chuyện không làm bật ra tiếng cười khi anh áo mới, anh lợn cưới cố thêm những yếu tố không bản chất vào câu hỏi và câu hỏi

3. Các phần của bố cục

a,

- Phần Mở bài có nhiệm vụ giới thiệu đối tượng miêu tả

- Phần thân bài có nhiệm vụ miêu tả các đặc điểm của đối tượng

- Phần kết bài có nhiệm vụ nhìn lại một cách tổng quát đối tượng được miêu tả

b, Nhiệm vụ của các phần trong bố cục cần phân biệt với nhau rõ ràng. Nếu không sẽ có sự lộn xộn trong văn bản

c, Phần mở bài không phải là sự tóm tắt phần thân bài, kết bài không phải sự lặp lại của mở bài. Bởi vì:

     + Mở bài có vai trò giới thiệu, đặt vấn đề, phần thân bài giải quyết vấn đề và phần kết bài để chốt lại vấn đề.

     + Các phần có quan hệ tương hỗ lẫn nhau, cùng thống nhất thể hiện một chủ đề, nội dung nhất định nhưng chúng độc lập, không trùng nhau

d, Không đồng tình với quan điểm được đưa ra bởi lẽ, các phần trong một bài văn có liên quan chặt chẽ tới nhau, nếu bỏ đi, văn bản sẽ mất cân đối, thiếu trình tự, thiếu thống nhất

III. Luyện tập

Bài 1 (trang 30 sgk ngữ văn 7 tập 1)

Nếu một bài văn khi sắp xếp thứ tự, trình tự không hợp lý sẽ dẫn tới việc nội dung bài viết, lời nói không được hiểu đúng đắn, cặn kẽ

     + Học sinh thi hùng biện về vấn đề an toàn giao thông, ô nhiễm môi trường, tiết kiệm năng lượng

+ Học sinh trình bày về kinh nghiệm học tập của bản thân

     + Đơn từ cũng cần trình bày theo thứ tự nhất định

Bài 2 (trang 30 sgk ngữ văn 7 tập 1)

Bố cục văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”

     + Mở bài (Từ đầu… vì khóc nhiều): Việc chia đồ chơi của hai anh em

     + Thân bài (tiếp… khuân đồ đạc lên xe): Tâm trạng của hai anh em trước ngày chia tay

     + Kết bài (phần còn lại): Phút chót của cuộc chia tay

Bài 3 (trang 30 sgk ngữ văn 7 tập 1)

Phần bố cục của bạn khá rành mạch. Tuy nhiên cần sửa phần nội dung:

     + Cần bổ sung phần kinh nghiệm học tập

     + Bỏ ý “Nêu thành tích hoạt động Đội và thành tích văn nghệ của bản thân” không nằm trong kinh nghiệm học tập

Phần kết bài cần có phần chốt vấn đề, kinh nghiệm học tập bạn muốn chia sẻ là gì, sau đó mới chúc hội nghị thành công