`#PK`

Con người tha thiết yêu làng, luôn tự hào về làng mình, không ngờ có lúc phải xấu hổ đau đớn về làng. Tác giả đã đặt nhân vật vào tình huống có thử thách: ông Ha nghe tin làng mình theo giặc, tâm trạng của ông tràn ngập niềm vui, sự phấn chấn vì những tin chiến thắng, bởi thế khi gặp những người tản cư nhắc đến tên làng mình là ông Hai quay phắt lại, lắp bắp hỏi trong hi vọng: “Thế ta giết được bao nhiều thằng?”, điều đó cho thấy trong lòng, trong ý nghĩ của ông Hai, làng Chợ Dầu luôn có tinh thần chiến đấu, chiến thắng. Niềm tin về làng mình là thiết tha vững chắc. Nào ngờ câu trả lời của người đàn bà từ dưới xuôi lên “Cả làng chúng nó Việt gian theo Tây”, đã khiến ông Hai từ sững sờ ngạc nhiên đến gần như choáng váng: “cổ họng ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân, ông lão lặng đi tưởng như đến không thở được”. KL đã diễn tả tình yêu làng trong ông Hai bị tổn thương thật tinh tế. Từ đỉnh cao niềm vui, niềm tin, ông Hai như từng bước rơi xuống vực thẳm của nỗi đau. Thủ pháp miêu tả ngoại hiện để khắc họa nội tâm đã được sử dụg rất hiệu quả. Cách miêu tả này khiến người ta liên tươnge đến câu văn Nam Cao miêu tả lão Hạc trong tột cùng của nỗi đau khi bán cậu vàng đi. Hai cảnh ngộ, hai tình huống khác nhau nhưng nỗi đau của họ được diễn tả thật thấm thía. Đến khi trấn tĩnh được phần nào, ông Hai còn hỏi những người tản cư thông tin họ kể. Ông hi vọng mong manh đó chỉ là tin đồn. Nhưng rồi  những người tản cư kể lại quá rành rọt và khẳng định họ vừa từ dưới đấy lên khiến ông Hai không thể không tin. Từ “chỗ bất ngờ, choáng váng, ông Hai trở nên ngượng ngùng, xấu hổ”, ông đã nói lảng sang chuyện khác, cố ra vẻ bình thản che giấu tâm trạng của mình: “Hà, nắng gớm, về nào”. Ẩn sau câu nói như rất tự nhiên bình thản ấy là nỗi xấu hổ khi ông Hai không muốn ai biết mình là người làng Chợ Dầu, không ai biết mình đang đau đớn và choáng váng. Ông lão muốn thoát ra câu chuyện vừa nói nhưng sự xấu hổ, niềm mặc cảm cứ ám ảnh ông khiến ông lão chỉ biết cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông còn nghe lanh lảnh tiếng chửi theo “cái giống Việt gian bán nước”. Đó có thể là tiếng xì xào thật của mọi người cũng có thể do ông Hai tưởng tượng ra trong tâm trạng rối bời.