Nguyễn Bỉnh Khiêm, lúc nhỏ có tên là Nguyễn Văn Đạt, sinh ngày 6/4/1491 âm lịch ở làng Trung An, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng) dưới thời vua Lê Thánh Tông - thời kỳ thịnh trị nhất của nhà Lê sơ.

Sinh ra trong gia đình có bố mẹ nổi tiếng học rộng, mẹ là con út của quan tiến sĩ thượng thư bộ Hộ triều vua Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm sớm được giáo dục cẩn thận, rèn luyện cả về thể lực và trí lực nên "to khỏe, thông minh khác thường, chưa đến một tuổi đã nói sõi".

Lên 4 tuổi, Nguyễn Bỉnh Khiêm được mẹ dạy sách Kinh, thơ Nôm... Đến tuổi trưởng thành, nghe tiếng bảng nhãn Lương Đắc Bằng ở làng Lạch Triều (thuộc huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa ngày nay) nổi danh trong giới sĩ phu đương thời, Nguyễn Bình Khiêm đến tận nơi tầm sư học đạo.

Vốn sáng dạ lại chăm chỉ học hành, Nguyễn Bỉnh Khiêm nhanh chóng trở thành học trò xuất sắc của thầy và được chính thầy giao con trai cho nuôi dạy.

thời nguyễn bỉnh khiêm từ quan về trí sĩ rồi mở trường dạy học ở quê,có rất nhiều học trò đến theo học.một hôm trong đám học trò có một người gốc gác nông dân làm ăn chăm chỉ vô hoang khai phá được hai mẫu đất trồng lúa,đến mùa thu hoạch được mấy cột thóc đầy,nhưng gặp lúc thời giá rẻ mạt,còn băn khoăn có nên bán hay không,liền đến hỏi thầy,thì nguyễn bỉnh khiêm bèn bảo:''anh cứ giữ thóc lại đã.này đàn voi của nhà vua đang mắc bệnh dịch có thể lấy thóc khô chữa được,vậy nếu anh đem thứ đó dâng lên nhà vua thì chắc sẽ có được nhiều thứ khác

người học trò làm theo và quả về sau được ban chức tước ,vì thế được hưởng vinh hoa phú quý đến suốt đời