Văn hóa, văn học nước ta vô cùng đa dạng, phong phú. Nhà thơ, nhà văn đã và đang tạo ra muôn ngàn giá trị thông qua sáng tác của mình. Để làm nên sáng tác độc đáo, họ còn nối kết, gắn những thể thơ, những đặc trưng văn hóa dân tộc. Với bài Khi con tu hú, ta thấy được Tố Hữu đã khéo léo sử dụng thể thơ dân tộc. Tìm hiểu thể thơ lục bát qua bài Khi con tu hú, ta phần nào thấy được sự độc đáo của thơ ca Việt Nam. 

Thể thơ lục bát gồm một câu sáu và một câu tám nối tiếp nhau. Đặc điểm hình thức của lục bát là điều mà người đọc dễ thấy, dễ biết:

Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trong bốn câu thơ, chúng ta thấy được vòng sáu, tám được luân chuyển liên tiếp. Đặc biệt, đặc điểm của lục bát còn được thể hiện rõ hơn qua cách đối âm. Âm sáu ở câu lục sẽ lặp trong âm sáu của câu bát và âm tám câu bát sẽ lặp trong âm sáu câu lục. Qua bài Khi con tu hú, ta sẽ thất rất rõ sự luân chuyển này: "bầy, cây; dần, ngân, sân, đào, cao, nhào;...". Nhà thơ Tố Hữu đã kết hợp khéo léo những âm thanh, vần điều và giúp ta thêm hiểu về thể thơ dân tộc và cách biểu hiện của nó. Vần cuối dòng là vần chân, vần ở giữa dòng là vần lưng. Điều đó đã được biểu hiện như sau:

"Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng hè ôi

Ngột làm sao, chết uất thôi

Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu

Bên cạnh về âm vần, nhịp điệu còn nằm ở phối thanh. QUy định làm thơ lục bát ấy là khi các tiếng thứ tư phải là trắc; các tiếng thứ hai, sáu, thứ tám phải là bằng:

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không

Cách ngắt nhịp trong thơ lục bát hướng đến là nhịp chẵn và trong thơ lục bát thì không cần sử dụng phép đối. VÌ lẽ đó mà lời thơ cũng rất mực hài hòa, cân đối:

Trời xanh/ càng rộng/ càng cao

Đôi con diều sáo/ lộn nhào từng không

"Ta nghe/ hè dậy/ bên lòng

Mà chân/ muốn đạp tan phòng/ hè ôi

Ngột làm sao/, chết uất thôi

Con chim tu hú/ ngoài trời cứ kêu

Thể thơ lục bát với những đặc điểm và dấu ấn của riêng nó đã góp phần quan trọng trong việc thể hiện nội dung, tư tưởng, chủ đề của bài. Là thể thơ truyền thống của dân tộc ,thơ lục bát đã và đang góp phần giúp mỗi bài thơ thêm rực rỡ muôn phần.