Đại họa siêu vi Covid-19 từ Trung Quốc vẫn đang trở thành nỗi lo ngại số một của toàn nhân loại gần đây. Dịch bệnh cho thấy một thực tế rằng, loài người chúng ta đã có bước phát triển nhảy vọt trên hành tinh chinh phục tự nhiên nhưng vẫn dễ bị tổn thương và đe dọa đến nhường nào. Dịch Covid-19 bùng phát với hậu quả và hệ lụy lớn hơn nhiều so với SARS ở châu Á hay Ebola ở châu Phi. Có hàng ngàn ca tử vong trên toàn thế giới nhưng thật tự hào rằng đất nước Việt Nam ta chưa có ca tử vong nào. Tình hình dịch bệnh vẫn đang được kiểm soát chặt chẽ, công tác khoanh vùng những bệnh nhân diễn ra khá tốt tính đến thời điểm này. Có lẽ, điều đặc biệt hơn cả, bộ Y tế đã gửi tin nhắn SMS đến tất cả các thuê bao điện thoại với những nội dung thể hiện quyết tâm phòng dịch : "cả nước cùng chống dịch, hãy thực hiện đúng quy định...". Đồng thời, ta đã có những biện pháp xử phạt thích đáng cho những kẻ lan truyền, tung tin sai lệch về dịch bệnh gây bao nỗi hoang mang, sợ hãi cho cộng đồng. Chúng ta hãy đoàn kết với nhau quyết tâm chống dịch, chiến thắng đại dịch. Chúng ta vừa tìm cách bảo vệ cho bản thân mình, cho mọi người xung quanh cũng vừa lo lắng và chăm sóc trong khả năng có thể đối với những người bệnh. Ta tuyệt đối không nên có thái độ xa lánh kì thì mà ngược lại cần động viên, cổ vũ tinh thần cho họ. Người Việt Nam đã từng chiến thắng biết bao kẻ thù xâm lược bởi vậy lần này, chúng ta chung tay, đồng lòng chiến thắng vi-rút để trở lại với cuộc sống tốt đẹp. Người Việt Nam nhất định thắng dịch !

Vẫn còn quá sớm để đưa ra những dự báo chắc chắn đối với Việt Nam do chúng ta chưa có những số liệu phản ánh tác động toàn diện của đại dịch Covid-19 gây nên đối với doanh nghiệp và việc làm. Chúng ta cần đợi tới khi công bố kết quả cuộc Điều tra Lao động Việc làm và Doanh nghiệp do Tổng cục Thống kê đang thực hiện với sự hỗ trợ của ILO. Cũng đã có một số dự báo được đưa ra dựa trên kết quả khảo sát, chẳng hạn như Bộ Kế hoạch và Đầu tư dự báo sẽ có 2 triệu việc làm có nguy cơ bị ảnh hưởng và khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết 50% các doanh nghiệp tại Việt Nam chỉ có thể tồn tại được tối đa 6 tháng nếu tình hình khủng hoảng kinh tế do đại dịch COVID-19 gây nên không được cải thiện. Nhưng hãy đợi đến khi kết quả điều tra của Tổng cục Thống kê được công bố để có một bức tranh chính xác về hoạt động của doanh nghiệp và tình trạng mất việc làm.

Tuy nhiên, có một điều rất rõ ràng. Hầu hết mọi quốc gia đang phải trải qua một thời kỳ thực sự khó khăn do cả thế giới phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng chưa từng có, cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ Thế chiến thứ II. Với các biện pháp phong tỏa và giãn cách xã hội đang được áp dụng theo những hình thức khác nhau, khủng hoảng y tế toàn cầu đang nhanh chóng trở thành cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội trên toàn thế giới. Theo những ước tính mới của ILO, các biện pháp phong tỏa một phần hoặc toàn diện đã ảnh hưởng tới 2,7 tỷ người lao động, tức 81% lực lượng lao động toàn cầu. Bản báo cáo nhanh  mới được ILO công bố tuần trước cho thấy số giờ làm việc trên thế giới sẽ giảm 6,7% trong quý II năm nay, tương đương 195 triệu người lao động làm việc toàn thời gian.

Khoảng 38% lực lượng lao động toàn cầu làm việc trong các lĩnh vực hiện đang chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng về sản lượng, đi kèm với những nguy cơ cao phải sa thải lao động, giảm lương và giờ làm. Trong số đó có các ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống, sản xuất, thương mại bán buôn và bán lẻ, bất động sản và các hoạt động kinh doanh, vận tải và giải trí.

Ở Việt Nam, những lĩnh vực này hiện đang sử dụng hơn 22,1 triệu lao động, tức 40,8% tổng số việc làm của Việt Nam. Chúng ta không nói rằng tất cả những lao động này sẽ bị mất việc, chúng ta chỉ đang nói rằng họ đang làm việc trong những lĩnh vực có rủi ro cao, đang phải đối diện với những thách thức vô cùng lớn để duy trì sự sống còn của doanh nghiệp và duy trì lực lượng lao động.

Điều này cũng đem lại hàm ý chính sách rất quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách, các doanh nghiệp và người lao động tại Việt Nam. Đây là những lĩnh vực thâm dụng lao động và thường tuyển dụng người lao động được trả lương thấp và trình độ kỹ năng thấp. Đây cũng là những lĩnh vực mà phụ nữ chiếm phần đông. Điều đó có nghĩa rằng khủng hoảng do đại dịch COVID-19 gây nên ảnh hưởng nặng nề hơn đối với người lao động dễ bị tổn thương và lao động nữ. Bốn lĩnh vực được xác định có nguy cơ bị tác động nặng nề nhất theo Báo cáo nhanh của ILO hiện sử dụng 44,1% số lao động nữ của Việt Nam (trong khi đó chỉ có 30,4% lao động nam đang làm trong các ngành nêu trên). Vì vậy, khi Chính phủ thiết kế các gói hỗ trợ cần phải đặc biệt chú trọng đến vấn đề này. Điểm đáng quan ngại là diễn biến tiếp theo của cuộc khủng hoảng này có thể sẽ làm suy yếu thêm vị thế của phụ nữ trên thị trường lao động.