Cứ vào ngày 3 tháng 3 âm lịch hằng năm, mọi người lại làm bánh trôi, bánh chay. Đây là một phong tục cổ truyền rất quen thuộc với mọi người dân Việt Nam.

Nguyên liệu để nấu bánh rất thông dụng, quen thuộc. Trước tiên, chúng ta phải có gạo nếp ngon. Có thể trộn thêm gạo tẻ nhưng gạo nếp vẫn phải chiếm đa số. Có gạo làm vỏ bánh, cần có thêm đường làm nhân để tạo vị ngọt cho bánh. Nhân bánh truyền thống là bằng mật có vị thơm đậm đà. Ngày nay, nhiều gia đình dùng đường phèn có vị thơm mát. Để làm nhân bánh chay, chúng ta cần đậu xanh xay nhuyễn. Ngoài ra, cần một ít vừng, cùi dừa để rắc lên hai loại bánh.

Cách làm bánh khá đơn giản. Đầu tiên là ngâm gạo khoảng 6 đến 8 tiếng sau đó vo gạo. Vo xong, đổ gạo ra xay nước. Chú ý là không được xay khô vì như thế sẽ làm vụn gạo và các hạt sau khi xay sẽ to nhỏ không đều nhau. Xay xong đổ tất cả bột vào túi vải, buộc chặt, lấy tay nén từ từ, nhẹ nhàng để vắt nước ra. Tránh ấn mạnh tay sẽ làm bung túi vải. Nén hết nước, ta sẽ có một thứ bột dẻo để làm vỏ bánh.

Tiếp theo sẽ là bước nặn bánh. Bánh trôi được nặn tròn, to vừa phải. Cho một viên đường vào trong, nặn bột bao kín để khi luộc, đường không chảy ra. Nhân bánh chay là đậu xanh được đãi sạch vỏ, đồ chín, xay nhuyễn. Bánh và nhân phải theo một tỉ lệ hợp lí. Không nên để bánh hay nhân quá to hoặc quá nhỏ sẽ làm mất ngon khi ăn.

Tinh tế nhất là luộc bánh. Đun sôi nước rồi mới thả bánh vào. Đợi đến lúc bánh nổi lên trên mặt nước, nhẹ nhàng vớt lấy rồi thả ngay vào nước sạch và lạnh. Nếu để nóng quá lâu bánh sẽ bị chảy, không dẻo và ngon.

Thưởng thức bánh trôi, bánh chay là cả một nghệ thuật. Bánh trôi được bày vào đĩa, rắc lên trên một lớp vừng mỏng và một chút sợi cùi dừa. Bánh chay được bày trong bát. Đun nước đường pha với bột sắn rồi chan ngập mặt bánh. Ở trên rắc một ít hạt đậu xanh chín xay vỡ đôi đã đãi sạch vỏ. Màu trong của bánh, của nước dùng hài hòa với màu vàng tươi của hạt đậu xanh trông thật đẹp mắt. Đây đều là hai loại bánh ăn nguội. Bánh trôi cho vào miệng, ngậm lại rồi cắn sẽ cảm nhận được vị ngậy của gạo, vị ngọt của đường. Còn bánh chay, dùng thìa xúc miếng bánh, cắn nhẹ sẽ thấy vị ngọt mát, thơm dẻo. Với cả hai loại bánh, nếu thích, có thể cho thêm chút tinh dầu hoa bưởi.

Bây giờ, người ta không tự làm bánh nhiều như trước mà phần lớn đều đi mua khi cần. Nhưng phải tự tay mình nấu rồi thưởng thức mới cảm nhận hết cái ngon của bánh. Bánh trôi, bánh chay sẽ mãi là hai món ăn truyền thống đặc sắc của người Việt Nam.

Hình ảnh bánh trôi nước đã trở thành hình ảnh quen thuộc đối với mỗi người dân đất Việt .Và kể cả trong văn học, người ta cũng có thể bắt gặp hình ảnh này nhưng được nâng lên ở một tầm ý nghĩa cao hơn và mang nhiều nét độc đáo. Đó chính là bài thơ " Bánh trôi nước" của Hồ Xuân Hương, đã lấy hình tượng bánh trôi để biểu tượng cho số phận cũng như vẻ đẹp phẩm chất, tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam.

   Trong văn học Việt Nam,Hồ Xuân Hương được coi là hiện tượng độc đáo " Nhà thơ phụ nữ viết về phụ nữ". Hồ Xuân Hương quê ở Quỳnh Lưu , Nghệ An nhưng sống chủ yếu ở kinh thành Thăng Long.Bà đi nhiều nơi và thân thiết với nhiều danh sĩ nổi tiếng như Nguyễn Du,...Tuy nhiên, cuộc đời, tình duyên của bà lại éo le và ngang trái. Sáng tác của bà bao gồm cả chữ Nômvà chữ Hán, đặc biệt nổi tiếng là tập thơ Lưu Hương kí. Với phong cách trào phúng mà trữ tình,đậm đã chất dân gian từ đề tài, cảm hứng cho đến ngôn ngữ hình tượng đã làm nên sự độc đáo trong con người cũng như văn thơ Hồ Xuân Hương. Nổi bật trong các sáng tác của bà đó là tiếng nói thương cảm với người phụ nữ. là sự khẳng định đề cao khát vọng của họ.

   Bài thơ " Bánh trôi nước" là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách và con người Hồ Xuân Hương. Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh đặc biệt và có ý nghĩa lớn lao. Sống giữa một thời đại phong kiến xã hội trọng nam khinh nữa, đa thê thiếp khiến cho người phụ nữ phải chịu biết bao nhiêu là cảnh bất hạnh và những số phận bị hắt hủi đau thương. Bản thân là một nữ sĩ Hồ xuân Hương đồng cảm và thấu hiểu những nỗi bất hạnh của người phu nữ thời phong kiến cho nên bà đã chiêm nghiệm và sáng tác lên bài thơ này.Bánh trôi nước là bài thơ có nhiều tầng ý nghĩa, với ý nghĩa tả thực là miêu tả chiếc bánh trôi nước trắng, tròn, chìm nổi. Bài thơ là tiếng lòng cảm thông, xót xa cho thân phận lênh đênh, chìm nổi của người phụ nữ trong xã hội cũ. Là tiếng nói trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp phẩm chất trong sáng, tình nghĩa, sắt son của người phụ nữ Việt Nam ngày xưa.

    Đây cũng là bài thơ tiêu biểu cho thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.Đây là một thể thơ có nguồn gốc từ đời Đường bên Trung Quốc nhưng được người Việt Nam đánh giá cao và  chấp nhận là thơ Đương luật.Tử là bốn; tuyệt là dứt, ngắt.Gọi là thơ tứ tuyệt vì ngắt lấy 4 câu trong bài thơ bát cú mà thành. Một bài thơ gồm 4 câu, mỗi câu lại có bảy chữ. Thể thơ này có những niêm luật rất chặt chẽ. Thơ tứ tuyệt, có bài gieo vần bằng, có bài gieo vần trắc; vần bằng là phổ biến.Mỗi bài thơ tứ tuyệt có 3 vần: chữ cuối câu 1 bắt vần với chữ cuối câu 2, 4.Cũng có bài thơ tứ tuyệt chỉ có 2 vần: chữ cuối câu 2 bắt vần với chữ cuối câu 4.' Bánh trôi nước " là bài thơ được gieo vẫn chặt chẽ như thế. Chữ cuối trong câu 1, " tròn" được bắt vần với " non" trong câu 2 và " son" trong câu 4. Thơ tứ tuyệt có bài không có đối, có bài đối hai câu đầu, có bài đối hai câu cuối, có bài vừa có đối 2 cầu đầu, vừa có đối 2 câu cuối. " Bánh trôi nước" là một bài thơ không có đối. Mỗi câu thơ tứ tuyệt được đặt một cái tên riêng. Thơ tứ tuyệt có bố cục bốn phần. Câu thơ thứ nhất còn gọi là câu khai, giới thiệu hoàn cảnh hoặc mở đề cho bài thơ. Câu hai ( câu thực) nói rõ người hoặc cảnh mà tác giả muốn nói trong bài thơ. Câu thơ thứ 3( câu luận) đưa ra ý kiến và quan điểm của tác giả. Câu cuối, còn gọi là câu kết rút ra quy luật chung hay kết cục nào đó cho bài thơ.
   Với thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ngắn gọn ,ngôn ngữ bình dị và sử dụng mô típ dân gian và sáng tạo trong nhiều tầng ý nghĩa đã làm nên giá trị cho bài thơ và sức sống lâu bền đến hiện tại.

chúc bạn học tốt